Artelanen argazkigintza
Artelanak dokumentatzea eta aztertzea, fideltasun handiko argazkigintzaren eta irudi multispektraleko tekniken bidez.
Artelanen argazkigintza esaten dugunean, irudi digitalaren bidez kultura-ondasunak eta kultura-ondarea ulertzea edo zaintzea helburu duen argazkigintzaz ari gara.
Argazkigintza mota hori hainbat helbururekin egiten da:
- Kultura-ondasunaren diagnostiko-prozesu baten barruan, hau da, haren alterazio-faktoreak eta -mekanismoak eta kontserbazio-egoera ulertzeko.
- Egileak erabilitako teknika ulertzeko eta, horrela, sarritan, obra baten egiletzara hurbiltzeko. Izan ere, teknika horiek ohikoak dira artelanen peritazioan eta egiletza-esleipenean.
- Artelan edo kultura-ondasun baten informazioa formatu digitalean gordetzeko, hau da, hura digitalizatzeko, etorkizunean ulertu edo aztertu ahal izateko, edo haren faksimile edo erreprodukzio bat egiteko.
Beraz, artelanen argazkigintza eta dokumentazio grafikoa erantzukizun handiko prozesua da, zehaztasun kolorimetrikoari eta metrikoari dagokienez, bai eta obra espektroko banda ikusezinetan aztertzeari dagokionez ere, hala nola ultramorean edo infragorrian.
Era berean, artelanen dokumentazioak eta digitalizazioak irudi bidezko diagnostikoan espezializatutako profesionalak behar dituzte, hala nola artelanen zaharberritzaileak, irudi horietan lortutako emaitzak behar bezala interpretatu eta ebaluatzeko.
Eskaintzen diren zerbitzuak
Hauek dira kultura-ondasunak digitalizatzeko eta dokumentatzeko eskaintzen diren zerbitzuak:
Bereizmen handiko digitalizazioa
Hau da, xehetasun-maila oso handiarekin, hamarnaka mikra inguruko xehetasun txiki-txikiak erreproduzitzeko gaitasunarekin, obraren tamaina edozein dela ere. Horretarako, mosaiko bidezko argazkilaritzan, irudi kopuru handien automatizazioan, fotomakrografian eta abarretan oinarritutako teknika konputazionalak erabiltzen ditugu.
Emaitza milioika pixeleko irudiak dira, obra xehetasun-maila optimo edo nahikoarekin dokumentatzeko aukera ematen digutenak, obra bera edo haren alterazio-formak behar bezala ulertu ahal izateko.
Zehaztasun handia kolorean.
Koloretako irudi orok kolorea kudeatzeko prozesu zorrotzak behar ditu, obra baten kolore dokumentatua errealitateari leialki dagokiola ziurtatzeko. Kolorea atributu garrantzitsua da obra bera ulertzeko, egileak erabilitako teknikatik eta materialetatik hasi eta obraren kontserbazio-egoeraraino.
Kolorea kudeatzeko prozesu guztiak aldez aurretik balioztatzen dira saiakuntzen bidez. Saiakuntza horiei esker, gure proiektuetako kalitate-irizpideak ezar ditzakegu, eta, horrela, erreproduzitutako kolorea errealitatearekin bat datorrela egiaztatu.
Banda ez-ikusgaiak
Artelan bat ulertzea begi hutsez ikusten dugunetik, hau da, haren koloretik, haratago doa. Espektroaren eremu ez-ikusgaietara hurbiltzeko teknikak behar ditugu. Teknika horiek hauek dira:
Erreflektografia infragorriak
Informazio oso baliotsua ematen digute azpian egon daitezkeen marrazkiei buruz, hala nola prestaketa-marrazkiari edo egileak, artistak edo obraren ondorengo zaharberritzeetan edo aldaketetan egindako pentimentoei (damuei) buruz. Horregatik, banda infragorriko irudia artelanen azterketan gehien erabiltzen denetako bat da.
2. Ultramorea
Banda ultramorearekin lotutako teknikei dagokienez, hau da, 400nm-tik beherako banda erabiltzen dutenei dagokienez, bi mota bereiz ditzakegu:
- Alde batetik, fluoreszentzia ultramorea: obra argi ultramoretan aberatsa den argi batez kitzikatzen dugu, eta ikusgaiaren eremuan gerta daitezkeen fluoreszentzia-fenomenoak dokumentatzen ditugu. Teknika hori da ohikoena berniz-geruzak aztertzeko, haien kontserbazio-egoerari, jarraitutasunari, garbiketari eta abarri dagokienez.
- Eta, bestetik, erreflektografia ultramorea, banda ultramorean egiten den argazkigintza. Erreflektografia ultramoreak oso zeregin garrantzitsua du pergaminoetako eskuizkribuak berreskuratzeko eta, oro har, dokumentoskopian, baita artelanetan egindako birpintaketak eta esku-hartzeak identifikatzeko ere.
3. Irudi multispektrala eta irudi-analisia
Sarritan, banda isolatuekin lan egiteak, kolorea, infragorria edo ultramorea bereiz aztertuta, ez du informazio nahikorik edo, gutxienez, ulergarririk ematen dokumentatu nahi dugun gertakarira hurbiltzeko. Irudi multispektrala hainbat bandatan hartzen da, eta banda horiek, normalean, teknika estatistikoen bidez aztertzen ditugu, a priori banda bakar batean ere ikusgai ez dagoen informazioa ateratzeko. Irudi multispektralak, irudi-analisiarekin batera, artelan edo kultura-ondasun baten begi hutsez ikusten ez diren edo ulertzen oso zailak diren alderdiak agerian jartzeko aukera ematen digu.
4. Erradiazio ionizatzaileak.
Horien artean daude X izpien teknikak, gure artelanetan eta kultura-ondasunetan sartzeko eta haien barne-egituraren ikuspegi zehatza emateko gai direnak. Lan mota horiek teknika horretan espezializatutako teknikariekin eta zentroekin elkarlanean egiten dira, eta sarritan obra lekuz aldatu behar izaten da; hala ere, ekipo eramangarriak ere baditugu.
Hiru dimentsioko teknikak
Obra hiru dimentsiotan modelatzeko edo berreraikitzeko erabiltzen diren teknikak dira, normalean fotogrametria-tekniken bidez, eta emaitza hiru dimentsioko eredu bat edo ortoirudi bat izaten da.
Hiru dimentsioko dokumentazioak balio metriko handia du, eta kultura-ondasun baten morfologia zehaztasunez deskribatzeko aukera ematen digu, hura hobeto ulertzeko.
Hala, hiru dimentsioko dokumentazioak funtsezko bi erabilera ditu:
- Denborazko azterketak egitea, kultura-ondasun baten egitura-egonkortasuna ebaluatzeko; hau da, une jakin batean hiru dimentsioko modelo bat egiten da, eta geroago beste modelo bat. Bi modeloak gainjarri eta haien arteko alde metrikoak kalkulatzen dira, neurri-aldaketa posibleak, material-galerak eta abar ondorioztatzeko.
- Informazio metriko zehatza izatea kultura-ondasun baten, dokumentazio gisa nahiz bertan esku hartzeko asmoz. Hala, adibidez, ohikoa da ortoirudiak sortzea, hau da, perspektiba zuzenduta duten irudiak, eskulturen edo erliebeen informazio metriko zehatza eskuratzeko; irudi horiek, era berean, pintura-lanetarako ere baliagarriak dira.
Egikaritze-memoriak
Kultura-ondasunetan edo artelanetan egindako lan guztiekin batera, txosten zehatz bat ematen da, proiektua gauzatzean erabilitako prozedurak, estandarrak, irizpideak eta kalitate-kontroleko testak deskribatzen dituena. Gauzatze-memoria horiek, sarritan “condition report” izenez ezagutzen direnak, nahitaezkoak edo, gutxienez, oso gomendagarriak dira; izan ere, artelana ulertzen laguntzen digute, hari aplikatutako tekniken bidez. Gainera, artelan bat deskribatzen eta ulertzen laguntzen duen dokumentazioaren parte bihurtzen dira, haren egiletzatik kontserbazio-egoeraraino, eta funtsezkoak dira edozein artelan salerosteko edo enkantean jartzeko.