Fotografía de obras de arte

Inicio

Por fotografía de obras de arte entendemos aquela que ten por obxecto a comprensión ou preservación de bens e patrimonio cultural a través da imaxe dixital.

Así, este tipo de fotografía realízase con diversos propósitos:

1. Formar parte dun proceso de diagnose do ben cultural, é dicir, comprender os seus factores e mecanismos de alteración e o seu estado de conservación.
2. Comprender a técnica empregada polo autor e, así, achegarnos con frecuencia á autoría dunha obra. De feito, estas técnicas son habituais na peritaxe e atribución de obras de arte.
3. Preservar a información dunha obra de arte ou ben cultural en formato dixital, é dicir, proceder á súa dixitalización para poder comprendela ou estudala no futuro, ou mesmo realizar un facsímile ou reprodución dela.

A fotografía e documentación gráfica de obras de arte é, por tanto, un proceso que implica unha alta responsabilidade en termos de precisión colorimétrica e métrica, así como o estudo da obra en bandas non visibles do espectro, como poden ser o ultravioleta ou o infravermello.

Do mesmo xeito, a documentación e dixitalización de obras de arte necesitan profesionais especializados en diagnóstico por imaxe, como os restauradores de obras de arte, para poder interpretar e avaliar de forma pertinente os resultados obtidos nas devanditas imaxes.

Servizos que se ofrecen

Os servizos que se ofrecen en materia de dixitalización e documentación de bens culturais son:

Dixitalización en alta resolución

É dicir, cun nivel de detalle moi alto, capaz de reproducir detalles mínimos, da orde dunhas decenas de micras, independentemente do tamaño da obra. Para iso usamos técnicas computacionais baseadas na fotografía por mosaico, automatización de grandes cantidades de imaxes, fotomacrografía, etc.

O resultado son imaxes da orde de millóns de píxeles que nos permiten documentar unha obra cun nivel de detalle óptimo ou suficiente para comprender con propiedade a devandita obra ou as súas formas de alteración.

Alta precisión na cor.

Toda imaxe en cor implica uns depurados procesos de xestión da cor, para asegurar que a cor documentada dunha obra se corresponda fielmente coa realidade. A cor é un importante atributo que nos permite comprender a obra en si mesma, desde a técnica e os materiais usados polo autor ata o seu estado de conservación.

Todos os procesos de xestión da cor son validados previamente mediante ensaios que nos permiten establecer os criterios de calidade nos nosos proxectos e así certificar que a cor reproducida se corresponde coa realidade.

Bandas non visibles

A comprensión dunha obra de arte vai moito máis alá do que vemos a simple vista, é dicir, a súa cor. Necesitamos técnicas que nos acheguen a aquelas rexións non visibles do espectro. Estas técnicas son:

1. As reflectografías infravermellas

   Achégannos información moi valiosa sobre posibles debuxos subxacentes, tales como o debuxo preparatorio ou pentimentos (arrepentimentos), realizados polo autor, artista ou en sucesivas restauracións ou modificacións da obra. Polo tanto, a imaxe na banda do infravermello é unha das máis habituais no estudo de obras de arte.

   2. Ultravioleta

No relativo ás técnicas relacionadas coa banda do ultravioleta, é dicir, aquela que se sitúa por debaixo dos 400nm, podemos facer dúas distincións:

• Por unha banda, o que coñecemos como fluorescencia ultravioleta, é dicir, excitamos a obra cunha luz rica en ultravioleta e documentamos no visible posibles fenómenos de fluorescencia. Esta técnica é a máis habitual para o estudo de capas de verniz, a nivel de estado de conservación, continuidade, limpeza, etc.
• E, por outra banda, a reflectografía ultravioleta, que é aquela fotografía que se realiza na banda do ultravioleta. A reflectografía ultravioleta ten un papel moi importante na recuperación de textos manuscritos sobre pergameos e na documentoscopia en xeral, así como na identificación de repintes e intervencións sobre obras de arte en xeral.

  3. Imaxe multiespectral e análise de imaxe

Con frecuencia, traballar en bandas illadas, sexa en cor, infravermello ou ultravioleta por separado, non ofrece información suficiente ou, polo menos, comprensible para aproximarnos ao fenómeno que queremos documentar. A imaxe multiespectral realízase ao longo de diversas bandas que analizamos, normalmente mediante técnicas estatísticas, para extraer información que, a priori, non é visible en ningunha das bandas. A imaxe multiespectral xunto coa análise de imaxe permítenos poñer en evidencia aspectos dunha obra de arte ou ben cultural que non son visibles a simple vista ou son de moi difícil comprensión.

  4. Radiacións ionizantes.

Como tales coñecemos as técnicas de raios X, capaces de penetrar nas nosas obras de arte e bens culturais e ofrecernos unha visión precisa da súa estrutura interna. Este tipo de traballos fanse en colaboración con técnicos e centros especializados nesta técnica, e con frecuencia implican o desprazamento da obra, aínda que tamén dispoñemos de equipos portátiles.

Técnicas tridimensionais

Son aquelas destinadas ao modelado ou restitución da obra en tres dimensións, normalmente mediante técnicas de fotogrametría, co resultado dun modelo tridimensional ou unha ortoimaxe.

A documentación tridimensional ten un alto valor métrico e permítenos describir con precisión a morfoloxía dun ben cultural e así mellorar a súa comprensión.

Así, a documentación tridimensional ten dous usos fundamentais:

• Realizar estudos temporais, co fin de avaliar a estabilidade estrutural dun ben cultural, é dicir, realízase un modelo tridimensional nun momento determinado e outro nun momento posterior. Ambos os modelos superpóñense e estímase a diferenza métrica entre eles para deducir posibles cambios dimensionais, perdas de materiais, etc.
• Dispoñer de información métrica precisa dun ben cultural, xa sexa como documentación ou de cara á súa intervención. Así, por exemplo, é habitual xerar ortoimaxes, é dicir, imaxes corrixidas en perspectiva, co fin de dispoñer de información métrica precisa, xa sexa de esculturas ou relevos, pero igualmente válida para obras pictóricas.

Memorias de execución

Todos os traballos realizados sobre bens culturais ou obras de arte van acompañados dun informe exhaustivo que describe os procedementos, estándares, criterios e probas de control de calidade empregados durante a execución do proxecto. Estas memorias de execución, chamadas con frecuencia “condition report”, son obrigatorias ou, cando menos, moi recomendables, xa que nos axudan a comprender a obra a través das técnicas aplicadas sobre ela. Ademais, pasan a formar parte da documentación que describe e axuda a comprender unha obra de arte, desde a súa autoría ata o seu estado de conservación, e son fundamentais para a compravenda ou poxa de calquera obra de arte.

Consultar esta especialidade ↗